Opruimen en organiseren: Wie heeft daar tegenwoordig nog tijd voor? Bij ons thuis zorgt orkaan Coronita er al maanden voor dat het constant een weg banen is tussen verdwaalde sokken, speelgoed en vuil servies. Orde scheppen in de chaos, we komen er echt niet toe. En we geven de globale pandemie er met veel plezier de schuld van. En toch zien we soms een sprankeltje hoop in de duisternis. Peuters en kleuters zijn ogenschijnlijk soms dol op het sorteren van allerlei kleine stuff. Dikke pret, je wasco’s en auto’s op kleur leggen, over and over again. Bijzonder gedrag dat je niet direct van die kleine vuilmakers zou verwachten hé? Dus van waar komt die onverwachte opruimwoede? Heb jij gewoon toevallig dat ene gouden Marie Kondo-kind of is er misschien een andere verklaring voor dat soort gedrag? 

Ik sorteer dus ik ben

Newsflash: Die voorliefde voor sorteren is super normaal gedrag bij kleine pagadders. Het past volledig in die leeftijdsperiode van twee à drie jaar waarbij kindertjes graag zelf dingen onder controle leren krijgen. Maar er is meer. Heb je al gemerkt dat wanneer er iets betekenisvol veranderde in jouw leven, dat letterlijk orde scheppen in de chaos je hielp om de dingen wat helderder te zien? Ge weet wel, na een afgesprongen relatie of bij een nieuwe job je kleerkast opruimen of je keukenkasten maniakaal uitmesten. Niks zo goed voor je verwarde brein als een stapeltje netjes gevouwen t-shirts of al je tupperware-pottekes mooi gesorteerd op grootte en kleur.

Wel, dat is bij peuters en kleuters niet anders. Zij groeien aan een super snel tempo, en hun wereld staat eigenlijk voortdurend op zijn kop. Elke dag krijgen ze ervaringen te verwerken die ze nog nooit eerder hebben meegemaakt. Tijdens die fameuze sprongetjes kunnen die kleine mensjes soms serieus flippen. Net zoals wij hebben ze nood aan ankerpunten en rustmomenten om letterlijk alles eens op een rijtje te zetten. Sorteren en organiseren is voor kleine kinderen dus een manier om al die veranderende dingen een betekenis te geven. Het geeft hen wat controle over hun kleine wereldje. 

Ik kan het nog aan!


Tijdens het sorteren zetten kinderen ook al hun zintuigen aan het werk. Wat voelt hetzelfde? Wat is er zacht en wat voelt eerder hard? En waarom er niet eens aan lekken, hé? Just to be sure. Of misschien kan ik dat rood blokje eens kei hard tegen het hoofd gooien van mijn kleine zusje. Ook altijd een goede praktijktest. En welke speelgoedjes hebben dezelfde kleur? Het is ook altijd kei plezant om heel je collectie stofnesten aka knuffelbeesten van groot naar klein te leggen, bijvoorbeeld in het bed van je ouders. Op die manier vergaart je kleine pernukkel super veel belangrijke kennis over de eigenschappen van voorwerpen. Sorteren geeft kleintjes ook een geruststellend gevoel: Amai, ik kan dat hier nog allemaal wel aan, hé moeder! Dat taakje heb ik ondanks alles toch maar goed kunnen afwerken! Dat heel je living ingepalmd wordt door hun zorgvuldig uitgestalde brol moet je er wel even bijnemen. Woops!

Wanneer is het te veel?

Moet je je dan nooit zorgen maken over sorteergedrag? Past al dat organiseren altijd volledig binnen een zogenaamde "normale" ontwikkeling? Wel, dat hangt er een beetje vanaf of die neiging tot organiseren ander gezond gedrag in de weg staat. Als je kind heel dwangmatig dingen ordent en daardoor helemaal niet meer te verleiden is tot leuke spelletjes of uitstapjes, dan kan je dat best eens bespreken met je pediater of huisarts.

Als dat organiseren echt een soort dwang lijkt te worden waarbij iets altijd tot in de puntjes moet afgewerkt worden, dan kan dat misschien wijzen op een obsessief compulsieve stoornis of een autismespectrumstoornis. Rituele handelingen zoals sorteren kunnen daarbij kenmerkend zijn, maar dat soort stoornissen gaan ook soms gepaard met nog andere gedragingen zoals spraakproblemen, wiegen met het lichaam, kauwen en andere symptomen. We herhalen: in de meeste gevallen is lekker sorteren totaal normaal en gezond. En als je je echt zorgen maakt, aarzel dan zeker niet om er over te praten met een specialist.

Kunt ge dat eens opruimen?

Een slimme ouder hoopt misschien deze opwindende fase aan te wenden, om zijn of haar kind de kneepjes van het opruimen helemaal bij te brengen. Zou het niet geweldig zijn als je kinderen op zo’n jonge leeftijd hun eigen braggel al wat kunnen wegsteken? Dat is dan alvast minder werk voor jou op het einde van de dag. We geven je tot slot graag nog wat tips over hoe je deze interessante sprong in hun ontwikkeling in jouw voordeel kan gebruiken.

Je kan alvast maximaal inzetten op de voorliefde van je kind voor categoriseren en er je hele opbergsysteem op afstemmen. Zorg ervoor dat elk type speelgoedje zijn eigen plekje heeft: puzzels bij de puzzels, autootjes bij de autootjes, enzoverder. Een gemakkelijk principe dat nog lang zijn vruchten zal afwerpen! Maak ook al je opbergoplossingen zo toegankelijk mogelijk. Je kind kan niet iets opruimen als het op een hoogte of plek staat waar het niet aankan. Binnen handbereik kunnen kleine kinderen al perfect boekjes netjes in de kast steken en hun speelgoed in de juiste doos keilen. Blijf wel realistisch. Klein mannen gaan heus nog niet je hele sokkenmand sorteren. Plus het is nogal eigen aan hun leeftijd om graag hun eigen goesting te doen. Wees dus niet verbaasd als je die kleurpotloden eens terugvindt in het putteke van de wasbak in plaats van in de potlooddoos. Succes ermee hé!