Hoe leg ik het gedoe rond maandstonden uit aan mijn vrouwelijke kroost? En mogen jonge tieners eigenlijk wel tampons gebruiken? Hoe pak je de maandelijkse bloody shizzle aan met je jong vrouwelijk geweld in huis?  Wij legden jullie raadsels voor aan gynaecologe Mina Leyder die het licht aan het einde van de tunnel voor jullie aansteekt. Zie het als een wachttijdloze en gratis sessie bij de gynaecoloog. Alstemblieft! 

Vanaf welke leeftijd kan een kind beginnen menstrueren? Wat is te vroeg en wat is te laat?

Mina: 'De normale leeftijd voor het krijgen van je maanstonden ligt tussen 10 en 15 jaar. Stel nu dat je kind op 9 jaar borsten begint te ontwikkelen en een beetje schaamhaar krijgt, dan is dat normaal dat de regels daarop volgen. Maar stel nu dat je dochter al 15 is en nog geen borstontwikkeling heeft, geen schaamhaar groeit, bij de kleinste van de klas is en ook haar regels nog niet heeft, dan laat je toch best bloed afnemen om de hormonen te checken.' 

Vanaf welke leeftijd leg ik aan mijn dochter alles rond menstruatie uit?

Mina: 'Dit onderwerp wordt normaal gezien in het vijfde of zesde leerjaar van de lagere school behandeld. Vaak gaan die lessen gepaard met heel wat hilariteit. Volgens mij is het dus belangrijk dat je er van jongs af aan al over praat met je kind om taboes te vermijden. Je kind ziet bijvoorbeeld dat je in de supermarkt tampons koopt of dat er maandverband bij het toilet ligt, ga bij vragen meteen die conversatie aan. Dat hoeft niet heel gedetailleerd te zijn, maar leg bijvoorbeeld uit dat als mama geen baby in haar buik heeft, ze maandelijks een beetje bloed verliest en dat ze dat moet opvangen. Zo bereid je ze voor en hoeft er nooit een extreem zwaar gesprek te komen op twaalfjarige leeftijd.'

Vanaf welke leeftijd is het oké om tampons te gebruiken?

Mina: 'Eigenlijk staat daar geen specifieke leeftijd op. Ik heb bijvoorbeeld patiëntjes van twaalf jaar die zich prima en comfortabel voelen bij het gebruik van een tampon maar ook vrouwen van vijfenveertig jaar die er niet aan moeten denken om het te gebruiken. Je moet dat een beetje aftoetsen bij je kind. Voelt ze zich comfortabel in haar lichaam, of is ze onzeker? Als je kind het graag wil proberen, ga je best samen op zoek naar een klein formaat met een inbrenghuls. Voor het eerst een tampon inbrengen kan pijn doen en daar kan de maat van een tampon en de manier van inbrengen een belangrijke rol in spelen. Een inbrenghuls van plastic is het makkelijkst.'

Hoe leg je het gebruik van tampons uit?

Mina: 'Afhankelijk van de relatie die met je dochter hebt, kan je het samen uitproberen. Als een van jullie of jullie beiden zich daar ongemakkelijk bij voelen, kan je het laten zien via een video. Tegenwoordig staan er op youtube heel wat duidelijke filmpjes die je kunnen redden als je je ongemakkelijk voelt bij het uitleggen van bepaalde zaken. Die van dokter Bea zijn bijvoorbeeld heel speels maar duidelijk. Belangrijk is dat je duidelijk maakt dat het inbrengen makkelijker gaat als je je hurkt of één been op de badrand legt en dat je de tampon niet recht naar boven moet duwen bij het inbrengen, want dat denken veel mensen. Je moet hem eigenlijk in de richting van je onderrug duwen.'

Hoe zit het met de fabeltjes rond tampons? Waar moeten we voor opletten?

Mina: 'Er bestaan veel fabeltjes over tampons. Zo raak je bijvoorbeeld nooit je tampon kwijt, zoals veel mensen wel beweren. Het koortje zal niet afbreken en je zal je tampon altijd terugvinden. Het kan wel dat je ver moet zoeken, omdat de tampon wat hoger gekropen is of je bijvoorbeeld een tweede tampon hebt opgestoken, omdat je vergeten was dat er al een in zat, maar je vindt die altijd wel terug.'

'Een tweede fabel is dat je je maagdelijkheid kan verliezen aan een tampon. Ontmaagding heeft te maken met seksualiteit en kan dus niet door een tampon gebeuren. Je maagdenvlies wordt wat gestretcht door de tampon, maar niet meer dan dat.'

'Het is wél zo dat je aan je dochter duidelijk moet maken dat ze een tampon geregeld moet verversen. Als je hem langer dan 6 à 8 uur inhoudt, kan het zijn dat daar bacteriën vermenigvuldigen die toxische stoffen kunnen afgeven, waardoor je heel erg ziek kan worden. Je kan er koorts en diarree van krijgen en je kan er zélfs aan sterven. Maar er zijn maar tien vrouwen op honderdduizend per jaar die dat krijgen. Dat is echt een minimale hoeveelheid en geen reden om geen tampons te gebruiken. Van mij mogen vrouwen hun tampon ook wel wat langer inhouden dan op het doosje staat. Zo kan je er tenminste mee slapen. Je moet hem gewoon inbrengen voor het slapengaan en meteen vervangen als je opstaat.'

'Er bestaan wel vrouwen die allergisch reageren op een tampon, maar dat komt meestal door de verdoezelende geurtjes in het product. Heel wat vrouwen krijgen bijvoorbeeld een vaginale infectie na het gebruik van een merk zoals Always. Dat komt omdat je flora verstoord wordt door de geurtjes in die maandverbanden en tampons. Ga dus op zoek naar een merk dat voor jou goed werkt. Dat kan zelfs gewoon het huismerk van de supermarkt zijn.'

Wat zijn afvalarme opties?

Mina: 'Je hebt een aantal ecologische merken van tampons waarbij er minder gebruik wordt gemaakt van bleekmiddel en verpakking. Het jammere is dat je als tiener, die pas haar regels heeft en tampons wil gebruiken, snel terugvalt op de tampons met de inbrenghuls van plastic. Niet milieuvriendelijk dus, maar die glijden wel veel makkelijker naar binnen dan die met een kartonnen inbrenghuls of helemaal zonder inbrenghuls. Als je een beetje meer geroutineerd en vertrouwd bent met het gebruik van tampons, kan je wel overschakelen naar die milieuvriendelijkere opties.' 

'Anderzijds heb je nu ook menstruatiecups die een ecologische oplossing vormen en die ook verkrijgbaar zijn in kleinere formaten voor jonge meisjes. Dat is een silicone trechtertje dat je kan dubbelvouwen en vaginaal kunt inbrengen en dat zich aanpast aan de vorm van je vagina. Het voordeel is dat je maar één of twee cupjes nodig hebt en dat die jaren meegaan. Maar ook hierbij tast je best af bij je tiener of die zich daar comfortabel bij voelt. Voordeel is wel dat zo'n menstruatiecup 12 uur mag blijven zitten. Praktisch voor een schooldag dus. Je hebt daar ook grotere maten in voor mensen die zwaarder bloeden, maar dat is dan weer niet ideaal voor tieners, omdat ze dan iets groters moeten inbrengen. Het hangt dus eigenlijk allemaal af van hoe hard je je regels hebt en waar je je comfortabel bij voelt. Je kan ook een tweede mee naar school nemen en de andere dan afspoelen onder de kraan (als dat kan), of wegmoffelen in een zakje om dan later thuis schoon te maken.'

Welk menstruatiemiddel vindt u het meest geschikt voor jonge meisjes?

Mina: 'Dat hangt af van meisje tot meisje. Als je vertrouwd bent met je lichaam kan je eens een tampon uitproberen, of een cup als je bijvoorbeeld veel waarde hecht aan het milieu. Maar als het hele gebeuren van maandstonden op zich al moeilijk te verwerken is voor je tiener, dan ga je misschien best voor het maandverband. Voor meisjes die zich echt ongemakkelijk voelen en die bijvoorbeeld al eens een lekkage hebben gehad waardoor ze zich onzeker voelen, zijn er ook absorberende slipjes. Je hebt er die je kunt wassen of die je gewoon kunt weggooien. Die laatste zijn alles behalve ecologisch natuurlijk, maar het kan wel helpen om je dochter comfortabel te doen voelen. Als je heel hard bloedt, kan je natuurlijk ook altijd zo'n slipje combineren met een tampon om zeker te zijn.'

Wanneer moet mijn dochter voor het eerst naar de gynaecoloog en voor welke reden?

Mina: 'Een gewone gezonde tiener moet eigenlijk pas naar de gynaecoloog wanneer die seksueel actief is. Dan nemen we een uitstrijkje voor seksueel overdraagbare aandoeningen en kunnen we eventueel het onderwerp nog eens bespreken. Je kan je dochter natuurlijk ook al eerder sturen als ze vragen heeft of problemen ondervindt. Op 25 jarige leeftijd MOET je naar de gynaecoloog voor het testen op baarmoederhalskanker. Zelfs al ben je nog niet seksueel actief.'



Foto: Mina Leyder is gynaecologe, verbonden aan OLV Aalst - Campus Asse