Where dit we go wrong? We kunnen het ons afvragen. Wat nog beter is: wat gaan we eraan doen? Dat we met een stapeltje boeken alle vuiligheid uit de wereld kunnen krijgen, zou maar al te mooi zijn. Maar het kan wel een gezonde nieuwsgierigheid aanwakkeren en aanzet geven tot dialoog. In eerste instantie thuis, want daar krijgen kinderen hun kijk op de wereld samen met de melk in de papfles gedraaid.  Iedereen Leest stelde alvast een mooie boekenlijst samen voor de toekomst die je in huis hebt lopen en voor jezelf als je nog dat extra zetje nodig hebt om alle mogelijke vormen van racisme en discriminatie uit de wereld te stampen!

Brown Girl Magic


Noen is een meisje met een donkere huid en een wilde krullenbol. Op school heeft een jongen haar hierom uitgelachen. Dit doet haar thuis huilen, maar haar familie maakt haar duidelijk dat ze niet alleen is. Ze leert dat ze prima is zoals ze is. Ze is bijzonder.

Brown Girl Magic - Dalilla Hermans, Fatinha Ramos - Davidsfonds/Infodok, 2018 - 6+ 

Hoe mooi wit ik ben


Als je jarig bent, krijg je cadeautjes. Maria krijgt voor haar twaalfde verjaardag een wel heel speciaal cadeau. Nu ja, zij vindt het heel gewoon.
Wat ze dan wel krijgt? Een eigen slaaf. Maria vindt dat haar slaaf naar haar moet luisteren. Anders zwaait er wat!
Het is bijna niet te geloven, maar nog niet zo lang geleden was slavernij in vele landen heel gewoon. Jammer genoeg bestaat het vandaag ook nog.
Dit boekje laat je er zeker en vast over nadenken.

Verhaal met korte zinnen. Ook fijn om te lezen als je lezen lastig vindt!

Hoe mooi wit ik ben - Dolf Verroen, Martijn Van der Linden - Leopold, 2016 - 10+

Race


River en haar beste vriend Ties zijn twee handen op één buik. Het lijkt wel alsof ze elkaars gedachten kunnen lezen. Maar hun band verandert wanneer de moeder van Ties sterft. Ties trekt steeds vaker op met zijn broer en River herkent hem niet meer zoals vroeger. Dan leert River Ravi kennen. Hij geeft haar een gevoel dat ze nog niet kende. Ze schrijven zich samen in over de Eilandrun, maar het sportieve spelletje loopt al snel uit de hand…

Een meeslepend boek over vriendschap, verliefd zijn en alle moeilijkheden die daarbij komen kijken.

Race - Maren Stoffels - Leopold, 2017 - 11+

Vallen


Lucas brengt de zomer door met zijn moeder in het huis van zijn overleden grootvader. Die bleek ‘fout’ te zijn geweest in de oorlog. In het dorp leert Lucas nieuwe mensen kennen die hem meer en meer op hetzelfde pad als zijn grootvader brengen.

Dit boek is een must, zeker nu extreemrechts steeds meer stemmen wint. Het drukt je met de neus op de feiten en op de verschrikkelijke gevolgen die racisme en extreemrechtse ideeën kunnen hebben.

Vallen -  Anne Provoost - Houtekiet, 2014 - 13+

Dagboek van een halve indiaan


Arnold Spirit is een indiaan van veertien jaar. Zijn moeder en vader zitten aan de drank, en de andere indianen zijn er niet beter aan toe. Vast van plan om aan zijn lot te ontsnappen besluit hij in het blanke en racistische Reardan naar school te gaan. Hij wordt gepest om zijn uiterlijk. Maar hij is intelligent en weet van zich af te slaan.

Zwaar en serieus, zo lijkt dit verhaal op het eerste gezicht. Maar Arnolds zelfspot maakt er een luchtig en grappig boek van. De cartoons bij het verhaal doen daar een schepje bovenop. Pittig detail: dit boek is gedeeltelijk gebaseerd op het leven van de auteur.

Dagboek van een halve indiaan - Sherman Alexie, Ellen Forney (ill.) - Lemniscaat, 2008 - 13+

Lieg voor mij


Skylar Thompson wordt door de politie ondervraagd. Haar vriend Jimmy wordt verdacht van een gruwelijke moordpoging op twee immigranten.
Skylar was ongevraagd getuige van de aanval en weet niet wat ze moet doen: zwijgen of de waarheid vertellen? Toen haar moeder stierf was Jimmy immers haar redder, haar steun en toeverlaat.
Jimmy’s beste vriend en medeplichtige, Sean, worstelt dan weer met zijn eigen morele dilemma’s. Hij krijgt strafvermindering in ruil voor een getuigenis tegen Jimmy.

Een confronterend verhaal dat de consequenties van discriminatie en rassenhaat toont, en de verschrikkelijke gevolgen. Je volgt het verhaal door de ogen van verschillende personages, waardoor je echt betrokken raakt bij Skylars hartverscheurende keuze. Caroline Bock daagt je uit om zelf een standpunt in te nemen.

Lieg voor mij - Caroline Bock - Manteau, 2012 - 14+

The hate you give


De zestienjarige Starr Carter groeit op in een armoedige zwarte buurt; schietpartijen zijn eerder regel dan uitzondering. Het staat in schril contrast met haar dure witte school, waar Starr niet als ‘getto’ wil overkomen. Wanneer Starr getuige is van de fatale schietpartij op jeugdvriend Khalil, komen beide werelden met elkaar in botsing. Starr beseft dat ze een belangrijke beslissing moeten nemen; zal ze getuigen dat Khalil ongewapend en onschuldig was, zelfs als dat betekent dat ze haar eigen leven in gevaar brengt?

Angie Thomas raakte geïnspireerd door de ‘Black Lives Matter’-beweging en baseert haar debuut deels op waargebeurde feiten. Ze plaatst het harde leven, zinloze geweld, openlijk racisme van de politie en de straatrellen in een maatschappelijke context, waardoor de roman meer diepgang krijgt. De subtiele humor en snedige dialogen verzachten de harde werkelijkheid. Starr overtuigt als bevlogen verteller, met karakter en ruggengraat. Een erg belangrijk boek.

The hate you give - Angie Thomas - Moon, 2017 - 14+

Ik ben geen racist


Terwijl Frederik Svensson, kortweg Svenne, zich schuil houdt voor de Zweedse politie, vertelt hij hoe het zover kon komen. Hoe hij kennis maakte met politicus Nils Dackeman en langzamerhand betrokken raakte in een politiek kluwen.
De charismatische Dackeman woont met zijn donkere vrouw Sonya in een vrijstaande villa in Malmö. Eerst deed Svenne allerlei klussen voor Nils. Na verloop van tijd schopt hij het tot partijsecretaris van de Partij Rechtvaardig Zweden, een politieke partij met rechts nationalistische idealen. De gevolgen voor Svenne maar ook voor Zweden zijn dramatisch.

Je krijgt door Ik ben geen racist door hoe mensen als De Winter, Fortuyn en Wilders te werk gaan. Doordat Svenne achteraf zijn eigen verhaal vertelt, kruip je als het ware in zijn huid. Je voelt zijn frustratie, onmacht, onzekerheid en woede, en je zit op het puntje van je stoel om te weten hoe het afloopt...

Ik ben geen racist - Per Nilsson - Lemniscaat, 2007 - 15+

Ingesloten


In een toekomst erg dichtbij is de anti-islamwet ingevoerd. Layla en haar ouders worden afgevoerd naar een geheim interneringskamp voor moslims. Af en toe verdwijnen er mensen, als ze te veel protesteren. Terwijl haar ouders gelaten hun lot ondergaan, komt Layla in opstand. Ze krijgt verwachte tegenstand, maar ook onverwachte hulp. Een heftig, ongemakkelijk, maar altijd meeslepend verhaal over een weinig rooskleurig toekomstbeeld dat verdacht veel parallellen heeft met het verleden. En het moet worden verteld, want misschien is de toekomst al lang begonnen!

Ingesloten - Samira Ahmed - Blossom Books, 2019 - 15+

Spaar de spotvogel


Maycomb, Alabama (Verenigde Staten), 1935. Blanke mensen wonen in de stad, zwarten voorbij de vuilnisbelt. De vader van Scout en Jem Finch is advocaat. Hij zet veel op het spel als hij een zwarte man verdedigt die er ten onrechte van wordt beschuldigd een blank meisje te hebben verkracht. Er volgt een teleurstellende uitspraak, de vader van het meisje zint op wraak en heeft het op de kinderen gemunt...

Spaar de spotvogel werd in de Verenigde Staten verkozen tot het beste boek van de twintigste eeuw. Het is geschreven in 1960, maar de taal en de thematiek zijn nog altijd brandend actueel. Tel daar het bijzondere personage van Scout bij en je hebt een klassieker van formaat!

Spaar de spotvogel - Harper Lee - De Bezige Bij, 2015 - 15+

Een bijna eindeloze afstand


Na de aanslagen van elf september in Amerika werd het erg moeilijk voor moslims om nog normaal behandeld te worden. Dat merkt Shirin, het hoofdpersonage van dit boek, ook. Overal wordt ze aangestaard of beledigd, en dat is ze beu. Daarom houdt ze iedereen op een afstand, ook de knappe Ocean James die interesse in haar toont. Het enige wat ze doet om te ontspannen is breakdance. 

In dit autobiografische verhaal vertelt Tahereh Mafi, de schrijfster, over haar eigen ervaringen als moslima en als danser. Daardoor voelt dit boek heel rauw en authentiek aan.

Een bijna eindeloze afstand - Tahereh Mafi - Blossom Books, 2018 - 16+

Brief aan Cooper en de wereld


Hoe is het om op te groeien in een Kempens dorp als enige zwarte tiener? Wat doe je als anderen je vertellen 'Ga terug naar je eigen land?' en dat land hier is, België. Als je Dalilla Hermans bent, dan schrijf je een boek. Voor je zoon, en voor zovele anderen. "Over het vieze monster dat racisme is", zoals Dalilla het noemt. Om haar zoon en vele anderen moed en hoop te geven.

Dit boek is persoonlijk, kritisch, hard en ook humoristisch. Dalilla vertelt over familie en vrienden, liefde en hoop. En over racisme. Ze vertelt hoe racistische woorden en daden haar raken en blijven raken. Hoe ze als tiener omging met lastige situaties. Nu staat Dalilla meer op de barricades, als journaliste, als opinie-maakster. En als moeder. Dit boek is meer dan een pamflet, het zijn ook 183 pagina's vol humor en vol liefde voor haar man, haar ouders, haar kinderen en de wereld.

Brief aan Cooper en de wereld - Dalilla Hermans - Manteau, 2017 - 16+

El Negro en ik


Stel je voor: je bezoekt een museum in Spanje en plots sta je oog in oog met een opgezette Afrikaan, El Negro. Het overkwam Frank Westerman toen hij 19 was. Sindsdien laat El Negro hem niet meer los. Hij wil weten wie El Negro was.

Frank Westerman stapt in de voetsporen van El Negro en volgt de wegen die de man meer dan honderd jaar geleden aflegde: van Parijs, naar Barcelona, naar de Pyreneeën. Daar heeft deze opgezette mens (stel je voor!) tot 1996 tentoongesteld gestaan. Hoewel, is dat echt zo verderfelijk? Frank Westerman doet je met zijn fascinerende, frisse én confronterende boek nadenken over Europa, racisme en identiteit.

El Negro en ik - Frank Westerman - De Bezige Bij, 2014 - 16+

Antigone in Molenbeek


Nouria komt naar het politiebureau. Ze wil het lijk van haar broer opeisen. Ze wil hem begraven. De agent is niet meteen te vinden voor dit voorstel: 'We zullen zien wat we zullen zien, en als we dat niet zien, dan zien we wel weer'.
Nouria, een rechtenstudente, gaat zelf op onderzoek uit. En zo belandt ze zelf in de cel.

Kort en krachtig, mooie woorden, grote emoties en grote vragen: deze monoloog, een toneeltekst met één personage, heeft het allemaal. In minder dan 80 bladzijden leef je mee met Nouria. Je blijft achter met grote vragen, zoals: Waarom wil de politiek niet dat een zus haar broer begraaft, ook al pleegde die broer een zelfmoordaanslag? Mag je iedereen begraven? Waarom komt racisme altijd weer bovendrijven? Kan je gek worden van ontgoocheling?

Antigone in Molenbeek - Stefan Hertmans - De Bezige Bij, 2017 - 16+

Zwijg, allochtoon


Juriste en schrijfster Rachida Lamrabet kreeg in maart 2017 haar ontslag. Ze werkte bij Unia, het Belgische Centrum voor Gelijke Kansen. Naast haar job daar was en is Rachida actief als schrijfster en kunstenaar. In één kunstproject maakte Lamrabet een filmje waarin een vrouw in nikab kritiek geeft op de 'boerkawet', de wet die vrouwen verbiedt om in België een boerka te dragen. Toen de kortfilm verspreid werd, kreeg Rachida Lamrabet een interview in een bekend tijdschrift (Knack), waarna ze veel kritiek kreeg en tenslotte een ontslag. Lamrabet is ervan overtuigd dat ze ontslagen is omdat ze 1. allochtoon is en 2. niet gezwegen heeft.

Rachida Lamrabet is schrijfster, en juriste. Moeder van 4, dochter van Marokkaanse migranten. Ze groeide op in Antwerpen en woont in Limburg. En ze heeft meningen. Die onderbouwt ze in dit boek. Ze geeft ook haar visie op hoe wij als België omgaan met burgers van allochtone afkomst. Dit is een boek met meningen, analyses, woede en ook voorstellen. En het voordeel aan dit boek, zoals bij vele boeken is: je hoeft het er als lezer niet eens te zijn met wat de auteur schrijft.

Zwijg, allochtoon - Rachida Lamrabet - EPO, 2017 - 16+





Iedereen Leest wil jong en oud aan het lezen krijgen. ‘Meer leesplezier, meer lezers’ is het motto. www.iedereenleest.be

Meer boekentips voor kinderen en jongeren? Check www.boekenzoeker.be