Het onderwijs. Er valt wat over te zeggen. Hier in Vlaanderen gaan je kinderen naar een traditionele school of kies je voor een alternatieve onderwijsmethode. Maar hoe zit dat eigenlijk met 't school in het buitenland? Maison Slash kijkt maandelijks achter de schoolpoort irgendwo op de wereld. Deze maand is dat in Zweden. Mats, zoontje van slashparent Hadewig zat daar tussen de kanelbullar op de schoolbank. Of hebben ze dat daar niet, de schoolbank?

Hadewig en Stefaan woonden samen met hun kinderen Mats (4,5) en Lot (2,5) een tijdje in Zweden. Het koppel woonde eerder al eens twee jaar in Zweden tot Stefaan weer de vraag kreeg om een functie in de hoofdzetel bij Volvo op te nemen. Hadewig: 'Op dat moment was ik zwanger van ons tweede kindje, hadden we net een huis gekocht en legde ik de laatste hand aan de kinderkamer. Ik had een fulltime job die ik graag deed en genoeg vrienden en familie om ons hier te houden. En toch twijfelde ik geen seconde. Terug naar het Noorden, naar de rust, de natuur, en vooral terug ons ‘oude’ leven daar oppikken. Met heel veel plezier!'


'Het enige probleem was dat we aan onze ouders moesten vertellen dat ze Mats nog amper zouden zien en hun tweede kleinkindje niet mee zouden zien opgroeien,' vertelt Hadewig. 'Vooral voor mijn mama was dat hard slikken. Met tranen in de ogen maar met de belofte dat wij veel zouden reizen naar België en zij alle schoolvakanties zouden spenderen in Zweden. En... dat we op een dag terug zouden staan in België, dat ook. Met een gerust gemoed vertrokken we dus weer voor een avontuur naar het Hoge Noorden.'

Gratis en minder prestatiegericht

Het Zweedse onderwijs verschilt toch wel wat met ons Vlaamse onderwijs. Het is helemaal gratis én minder prestatiegericht. Enkele weetjes! Zweedse ouders hebben veel meer ouderschapsverlof dan Belgische ouders. Zo krijg je per kind 480 dagen verlof. Die kun je opnemen vanaf 60 dagen voordat je kindje geboren is, tot dat je kind 12 jaar wordt. In de praktijk nemen de meeste Zweedse ouders dit op in het eerste jaar want er is geen kinderopvang voor kinderen onder de 1 jaar, dus moet een van de ouders wel thuis zijn. Omdat ouders zo lang ouderschapsverlof hebben gaan de  meeste kinderen vanaf 1 jaar eerst naar de förskola (voorschool), want in Zweden kennen ze ook geen crèche. Oudere kinderen hebben in Zweden leerplicht van 7 tot 16 jaar, een periode die volledig gedekt wordt door de basisschool (grundskola in het Zweeds).

Hadewig: 'Kinderen in openbare scholen hebben maar recht op 15 schooluren per week wanneer je als mama of papa in ouderschapsverlof bent. In privéscholen wordt dat veelal opgetrokken tot 20u. Zo ging Mats van maandag tot donderdag naar school van 9u tot 14u. De filosofie erachter is heel mooi: je moet ‘bounden’ als gezin. Maar de praktijk is wel wat minder idyllisch. Veel Zweedse mama’s én papa’s hebben het er soms moeilijk mee om zoveel en zo lang thuis te zijn met de kindjes.'

Naar de förskola

Hadewig: 'Mats was twee jaar toen we verhuisden. Op dat moment mocht hij meteen naar een förskola gaan. De förskola waar Mats naartoe ging was volledig in handen van de ouders zelf. Zo zaten er 17 kindjes op Mats’ school met 3 voltijdse en 1 halftijdse leerkracht. Dit is ondenkbaar in ons systeem. En de ouders? Die kregen elk een taak toegewezen: van boekhouding tot feestjes plannen. Wij kregen gelukkig dat laatste toegewezen - match made in heaven! Iedereen zat ook in de beurtrol om de school proper te houden. Elke 2 weken moest je een halve dag gaan kuisen (wat die Zweden dan weer handig oplosten door een kuisvrouw te betalen). En maandelijks moest je 1 woensdagnamiddag op school op alle kindjes letten zodat de leerkrachten konden vergaderen.'


Inschoolning, wasda?

Omdat Zweedse kinderen 1 tot 1,5 jaar bijna fulltime thuis bij mama of papa waren en hierdoor heel gehecht en bewust zijn van de verandering van thuis naar school, lossen Zweedse scholen dit op door een 'inschoolning'-periode. Gedurende 2 weken gaat je kindje van 0 dagen tot fulltime naar school. Hadewig: 'De eerste dag ga je samen een uurtje spelen, de tweede dag ga je weer een uurtje samen waarvan jij als ouder een half uurtje in een ander kamertje gaat zitten en dag 3 ga je je kindje afzetten en blijf je opnieuw wachten in het kamertje. Dit doe je tot je kind zich goed voelt en het klaar is om alleen naar school te gaan. Zo zorg je voor een heel geleidelijke overgang zowel voor jou als ouder als voor het kind. Aangezien ons zoontje in een echt Zweeds schooltje zat en de taal nog niet kende, was ik enorm blij met deze aanpak. Na 2 weken was hij er helemaal klaar voor.'

VAN Buiten slapen in de buggy TOT BUITEN SPELEN

In Zweden en andere Scandinavische landen is het heel normaal dat baby's en peuters in kinderdagverblijven en thuis buiten slapen om hun middagdutje te doen. Hadewig: 'Aangezien de meeste kindjes pas 1 à 1,5 jaar zijn wanneer ze naar school gaan, doen zij dus ook nog middagdutjes op school. Na het middageten worden de kleintjes lekker warm ingeduffeld en buiten in hun buggy gelegd. De groteren gaan naar een aparte ruimte waar ze elk hun eigen kussen mogen nemen en allemaal neerliggen terwijl een luisterverhaal draait. En ja, dat was vaak Pipi Langkous (lacht). Middagdutjes op school noemen ze in het Zweeds 'vila' (rusten). En ik noemde het 'not gonna happen' omdat Mats nog nooit in een stilstaande buggy in slaap viel. Maar... geloof het of niet, 't kind lag effectief stil en sliep bij weer en wind 1 à 2 uur elke middag in de frisse buitenlucht,' vertelt Hadewig enthousiast. 'Daarnaast gingen de kinderen ook elke dag minstens één keer buiten spelen. Koud of niet, buiten spelen deden ze! Binnen lopen de kinderen standaard op kousen of blote voeten. Zoals ze dat in elk Zweeds huis doen.' 

GEEN LEERPROGRAMMA

Hadewig: 'Leerkrachten hebben veel tijd om met de kinderen zelf bezig te zijn of de kinderen mogen zelf aangeven waar ze die dag mee spelen of wat ze willen leren omdat er geen echt leerprogramma is. Natuurlijk is er wel richting en hulp waar nodig. De iets oudere kindjes van 5 en 6 jaar worden wel geregeld samen gezet om letters en cijfers te oefenen, maar ook dat is eerder vrijblijvend. Buiten de eetmomenten zit er eigenlijk weinig structuur in een schooldag. Het gebrek aan die structuur is zo anders dan in Belgische kleuterscholen. Kinderen krijgen er enorm veel vrijheid en ruimte. Zo is er geen schoolbel, geen rij, geen agenda en er zijn ook geen klasjes en geen boekentassen. Een heel gezellige boel dus!'

PRAKTISCH : verhuizen naar Zweden?

Overweeg je echt om naar Zweden te verhuizen? Check dan eens deze website om je formaliteiten in orde te brengen. Emigreren naar Zweden? Lees dan zeker eens deze blog.

Wil je meer te weten komen over het Zweedse basisonderwijs en voortgezet onderwijs? Check dan eens deze website.