Lange to do-lijstjes, monkey minds, slapeloze kinders of gewoon een te lichte slaap: in ons drukke bestaan als slashparent ligt een slechte nacht altijd op de loer. Volgens verschillende onderzoeken is slapeloosheid een groeiend probleem en krijgt nu al 1 mens op 2 er ooit mee te maken. Hoog tijd dus om opnieuw #geweldiginbed te worden! Maar wat als je als avondmens pur sang leeft in een maatschappij die gericht is op vroege vogels? Samen met Partena Ziekenfonds zochten we een paar slashparents uit die elke dag opnieuw proberen te overleven in de ochtendjungle. 

Er zijn zo van die dingen die pas boven water komen wanneer je gaat samenwonen. Of je partner een nachtmens is of veeleer iemand die bij de eerste 'piep' ’s morgens huppelend en vrolijk uit bed springt, bijvoorbeeld. Ondergetekende had het pas door wanneer ze tijdens een van die eerste gezamenlijke opstaanmomenten, de ogen nog vol prut en half slaapdronken, een heuse zangstonde van de wederhelft moest doorstaan. Een snauw van mijnentwege was voldoende om hem duidelijk te maken: ik ben een avondmens. 

sociale jetlag

Of, om het met een chiquere naam te zeggen, een ‘laat chronotype’. Deze groep, die zo’n 20% van de bevolking uitmaakt, wordt pas ’s avonds alerter. De snelheid van je biologische klok tikt anders, en dat is biologisch bepaald. Pure pech dus. Want onze maatschappij is volledig gericht op mensen die wél vanaf het ochtendgloren fris en monter uit bed stappen. Of het nu gaat om school, onze jobs, of een afspraak bij de hondenkapper: alles start vroeg. Een heuse marteling voor diegenen wiens interne klok op dat moment nog op slapen staat:

Jessica, mama van twee meisjes: ‘Al sinds ik mij kan herinneren, word ik pas na 21u actief. Overdag voel ik me lui, moe en doe ik weinig. Zeker in combinatie met kinderen is dat geen pretje, helemaal niet als die wél vroege vogels zijn.’

Ook nachtmens Nele ervaart dit: Uitslapen bestaat niet meer. Het is een luxe geworden. De kinderen moeten klaargemaakt worden en zelfs in het weekend, waar het best zou kunnen, sta ik toch in ‘mom-modus’. Het constante waken, it is.'

Vervelend, maar is er ook meer aan de hand? Uit onderzoek is immers gebleken dat de slaap van avond- en ochtendmensen anders in elkaar zit. Volgens hoogleraar Gerard Kerkhof slapen nachtbrakers minder efficiënt.  Want wie ’s avonds/’s nachts het productiefst is maar 's ochtends toch moet opstaan voor de verplichtingen des levens, haalt te weinig die broodnodige uren diepe slaap en bouwt zo een chronisch slaaptekort op. Nachtmensen hebben daardoor last van een sociale jetlag: overdag hebben ze constant het gevoel in een andere tijdszone te zitten. En dat heeft zo zijn gevolgen.

Zo getuigt ook Babs, nachtverpleegkundige en moeder van drie: ‘Ik hou van het nachtwerk, van de stilte en de rust. Maar de nachten waarop ik werk, slaap ik maar 5 à 6 uurtjes overdag, terwijl ik veel meer nodig heb. Dan word ik humeurig.' 

Peis en vree

Toch zijn er best wel voordelen verbonden aan werken terwijl de hele wereld slaapt. Al is het maar dat de dag plots veel meer uren telt.

Nele: ‘ Zonder mijn 'nachtleven' had ik geen boek kunnen schrijven of doen wat ik tot nu toe al had kunnen doen. Soms krijg ik de vraag van anderen: 'Hoe doe je het?' En dan denk ik toch vaak: 'Als ik om 22u in mijn bed zou kruipen, zou ik nog niet hebben gestaan waar ik nu sta.’ 

Anderen appreciëren dan weer de rust en de stilte die met de nacht gepaard gaan.

Jessica: ‘Mijn actieve momenten liggen ’s nachts. Heerlijk om dan het huis alleen te hebben. Iedereen ligt in bed, dus ik kan doen wat ik wil zonder gestoord te worden.’

Jenni: ‘ik heb even dat moment voor mezelf nodig om mijn gedachten te ordenen. Het moment dat mijn monkey mind even gaat liggen. Nadien kan ik als een blok in slaap vallen.'

En dan zijn er nog de minder voor de hand liggende bonuspunten.

Babs: ‘In de winter in een warm bed kruipen en nog eventjes je koude voeten tegen het lief wrijven als aansporing om op te staan. En dan heb ik het hele bed voor mezelf!

geen paniek!

Oké, er zijn dus fijne aspecten aan dat nachtmens zijn, maar die ochtenden blijven toch wel een pijnlijke affaire. Geen getreur, ook daar bestaan oplossingen voor! Je kan bijvoorbeeld kiezen om je eigen bioritme te volgen en je werk & leven daarop af te stemmen:

Nele: ‘Ik check mijn agenda op eventuele slaapmogelijkheden. En toen ik solliciteerde naar een nieuwe job was één van mijn voorwaarden: niet voor 9u beginnen!’

Jessica: ‘Ik ben kleuterjuf, dus voor ik kinderen had, sliep ik elke woensdagnamiddag. Nu is dat moeilijker sinds de meisjes er zijn, maar ik probeer wel om op elk vrij moment een dutje te doen.'

Lobke: ‘Leve glijdende uurroosters! Een verademing.'

En is 'working 9-to-5' onoverkomelijk, dan kan je je nog steeds aanpassen. Trainen tot een ochtendmens dus. Volgens 'slaapprofessor' Kerkhof zijn daar drie aspecten voor nodig: regelmaat (dus elke dag op hetzelfde uur gaan slapen en opstaan), blootstelling aan licht en ochtendlijke activiteit. Jenni combineert deze allemaal: ‘Elke ochtend de kinderen met de fiets naar school brengen, is afzien en vloeken de eerste vijf minuten. Maar ik merk wel dat mijn ochtendhumeur erdoor verdwijnt en dat het me nadien wel lukt om de PC op te starten.

Factchecken met Partena!

Zo zie je maar: ook een biologische klok kan je tackelen! Zit je toch nog met vragen of wil je wat extra tips? Dan kunnen we jou de gloednieuwe website van Partena Ziekenfonds zeer warm aanbevelen. Serieus, wij legden de slaaptest af en moeten toegeven dat we nog met heel wat fabeltjes naar bed gestuurd werden. Laat je dus niet (meer) in de luren leggen en doe de factcheck met Partena. Naast een verhelderende test bieden zij ook heel wat slaapvoordelen aan mét terugbetaling! Wat dacht je van een online slaapcursus of zelfs een luisterlijn bij slaapproblemen (hoe hard hadden wij dit nodig tijdens de tropenjaren van onze kinderen!). Jep, je leest het goed: je bent slechts één klik verwijderd van die goeie, verkwikkende nachtrust waar je fris en monter wakker van wordt. Vroege vogel of niet. 


Dit artikel kwam tot stand in samenwerking met  Partena Ziekenfonds.  We publiceren hier enkel merken die bij ons/jullie passen, en waarin we zelf geloven. Je zal ons nooit horen zeggen dat iets gezond is als we daar niet zeker van zijn. Of dat iets plezant is, als dat niet zo is. We vertellen geen onzin. Beloofd. Hoe wij tegenover advertenties staat, lees je hier.