Door de ogen van sommige ouders is de start van de school een zegen, iets om naar uit te kijken. Andere ouders zien de school na een lockdownperiode als een jungle vol gevaar, iets dat misschien niet meer noodzakelijk was voor die laatste maand van het schooljaar. Sommigen hebben angst voor besmetting, anderen hebben angst voor dikke tranen of rebels gedrag. Hoe je daar moet mee omgaan? Dat weten wij niet. Maar wel Karolien, onze kinderpsychologe van het huis! Als dat geen geruststellend slashparent hart geeft!

Julie, mama van twee kleuters, komt de praktijk binnen, heel bedrukt. "Na wekenlang in quarantaine zitten, zou je verwachten dat ik sta te springen om Thomas en Jules op school af te zetten. Ik snak al heel lang naar het normale ritme in plaats van als een manusje-van-alles mezelf voorbij te rennen. Maar nu het zo ver is, ben ik bang. Thomas is vijf jaar en Jules drie. Beiden gaan ze graag naar school, maar toch zal het voor hen opnieuw een grote verandering zijn. Jules zegt al een tijdje dat naar school gaan niet meer hoeft. Hij vindt het net goed in onze bubbel. Hoe moet ik hen uitleggen waarom we nu weer 180° van richting gaan veranderen? Wat als hij zich vastklampt aan mijn been en niet de speelplaats op wil, net zoals zijn allereerste schooldag?"

De niet te omzeilen verandering

Door de ogen van onze peuters en kleuters ziet de heropstart van de school er anders uit. De veilige cocon wordt plots opnieuw een spannende ontdekkingstocht. Maar ook in deze groep zullen onderling grote verschillen te zien zijn, waardoor passend antwoord individueel bekeken moet worden. Wel zal voor alle kleuters de plotse heropstart een erg grote verandering zijn. De ochtendrush, de dagstructuur, de vele kindjes rondom zich en de vele uitdagingen die een schooldag met zich meebrengt, zijn sowieso een wereld van verschil met een corona-thuisdag. Iedereen moet terug zijn draai vinden. Grenzen zullen opnieuw afgetast worden, maar ook naar veiligheid, rust en troost zal opnieuw meer gezocht worden. Een golf van emotie overspoelt hen hoe dan ook. Bij sommigen zal die vooral gekenmerkt zijn door (over)enthousiasme, bij anderen door onzekerheid of angst. Om die grote emoties ook onder controle te krijgen en ervoor te zorgen dat ze onze kindjes niet teveel storen, kunnen we als volwassene een helpende hand zijn, een supporter aan de zijlijn, een houvast.

This is how you do it!

De voorbereiding

- Geef informatie over die eerste schooldag. Doe dit in de taal van jouw peuter of kleuter- met korte, duidelijke zinnen.

- Duid samen op een kalender de startdag aan. Zo kunnen zelfs de allerkleinsten heel makkelijk meevolgen.

- Herhaal hoe zo een schooldag er weer aan toe ging: ‘we gaan met de fiets of auto naar school. Met jouw boekentasje op de rug stap je samen met mama of papa naar de schoolpoort en daar krijg je nog een hele voorraad kusjes, goed voor de hele dag. De juf staat daar te wachten op jou en is altijd heel blij om jou te zien. Weet je dat nog?’

- Focus op de leuke dingen in een schooldag: ‘Welk spelletje wil je zeker spelen met de vriendjes? Welk speelgoed in de klas heb je gemist? Zou de juf een leuk verhaal meebrengen in de ochtendkring?’

- Pas nu al het slaap- en dagritme terug aan zodat het verschil met het schoolritme niet meer zo groot voelt. 

- Zet eventueel terug wat extra in op zelfstandigheid. Een goede basis om vertrouwen te krijgen om dingen zonder mama of papa te doen, kan je immers in dagelijkse taken trainen. Een boterham zelf smeren of dat glas water zelf inschenken, alleen naar het toilet gaan of de jas en schoenen op de juiste plaats zetten, zijn daar voorbeelden van. De aandacht en de positieve feedback van jou benadrukken het succes en stimuleren om ook andere uitdagingen alleen aan te gaan.

- Gaan jullie op uitstap dit weekend of plan je een picknick in eigen tuin? Neem de brooddozen, drinkbussen en boekentas mee. Zo zorg je ervoor dat een aantal dingen toch al weer wat meer bekend aanvoelen.

- Zet al eens een mondmasker thuis op en laat jouw kleuter het ook eens proberen. Zo wordt het wat gekender en schrikt het toch wat minder af.

- Bereid jezelf voor: er zal hoe dan ook spanning te voelen zijn die eerste schooldag. Die spanning kan er als enthousiasme uitkomen, maar kan evenzeer te zien zijn in het vastklampen aan jouw been of als een groot verdriet. Jouw rustige houding geeft groen licht om op ontdekking te gaan. Het geeft  vertrouwen in deze spannende dag, ook al zie je dat effect misschien niet meteen aan de schoolpoort.

Aan de schoolpoort

- Probeer de routine van voorheen opnieuw op te pikken. Probeer daarbij de ochtendrush te vermijden en met enige rust aan de schoolpoort te geraken.

- Creëer voorspelbaarheid door de kleine stapjes bij de schoolpoort ook letterlijk te vertellen: ‘Ik geef jou nog een voorraad kusjes mee voor de hele dag en kom je straks hier ophalen', ‘Nu wil de juf jou ook een handje geven, want zij heeft jou gemist!’, ‘Kan je nog de boekentassenplek terugvinden?’

- Snel wegglippen kan soms voor jou als ouder makkelijker lijken, maar het is geen hulp voor jouw kleuter. Geef die spanning een naam en toon begrip,  voor welke emotie dan ook. Begrens wat jouw kindje doet, niet wat hij voelt. Of met andere woorden: jouw zoon of dochter mag verdrietig zijn, maar hoeft daarvoor niet boos te schreeuwen voor de hele school. Benadruk het weerzien en weet dat je door de duidelijke communicatie, de voorspelbaarheid en de troosttrukjes heel wat oplossingsstrategieën aanleert.

Thuiskomst in de bubbel

- Na een hele schooldag zie je waarschijnlijk een erg vermoeide kleuter terug. Die eerste dagen staan gelijk aan een berg informatie en prikkels die op hen afkomen. Eenmaal terug thuis gaan ze die nog verwerken, een plaats geven en ook zelf proberen terug op te laden. Dat dit het beste kan in hun warme en gezellige bubbel is een compliment. 

- Vraag niet te abstract ‘Hoe was je dag?’, maar vraag iets duidelijk en erg concreet: ‘Heeft de juf een leuk verhaal voorgelezen?’

- Komt er niet veel info meer uit dat kleine mensje? Dan erken je die nood aan rust en help je met het rustig worden en terug opladen. Geen spervuur aan vragen meer dan, maar toon nabijheid en geborgenheid, want dat is wat op zulke momenten prioriteit heeft. Een rustig spel samen met jou, knuffels geven of in bad gaan zijn daar goeie voorbeelden van.

Doe ik het of doe ik het niet?

Tenslotte, het is een vreemde tijd, met vreemde maatregelen, voor iedereen. Jij als ouder kent jouw kindje het best en kan ook als beste jullie specifieke situatie beoordelen. Moet jouw peuter net instappen en vraag je je af of dat nu nog kan? Dan is het belangrijk om de volgende checks in te schatten: 

- Vraagt jouw peuter vaak naar nieuwe uitdagingen? Zie je die honger naar spel, vriendjes, nieuwe info?

- Heeft jouw peuter altijd wat meer gewenning nodig dan zijn leeftijdsgenoten of past hij zich gewoonlijk vrij snel in een nieuwe situatie aan?

- Vindt hij nog aansluiting bij kindjes in de kinderopvang of wordt het leeftijdsverschil te groot?

- Wat zegt jouw mama/papa-gevoel? Vind je zelf die verandering niet nodig voor een aantal weken en zou je heel moeilijk kunnen loslaten aan de schoolpoort? Dan wordt dat waarschijnlijk ook opgepikt door de voelsprieten van jouw peuter en wordt het afscheid er niet makkelijker op.

Als verandering erg veel van jouw peuter vraagt en hij voelt zich in de kinderopvang nog erg goed, dan heeft die minder nood aan deze grote stap, dan een peuter die al aftelde naar de eerste schooldag en waarbij een gemis aan vriendjes en verveling te zien is. Aan ons als volwassene om knopen door te hakken. In de ene situatie maak je de kinderopvang nog drie maanden aantrekkelijk en uitdagend,  in de andere situatie ben je een standvastige steun om samen deze spannende stap al kort eens uit te proberen.

Hoe dan ook moet de resterende schooltijd voor kleuters aangenaam zijn. Grote leerdoelen moeten geen prioriteit meer zijn, maar de nood aan sociaal contact, plezier en haalbare uitdagingen mogen wel op de voorgrond komen.


Karolien Raeymaekers is slashparent van 2 kinderen en is kinderpsychologe in haar eigen praktijk. Meer info over haar en haar werk vind je hier!