Mondt een spelletjesavond bij jullie ook soms uit op slaande deuren, heel wat gebrul en misschien wel een spelbord dat de grond op vliegt? Dan ben je niet alleen! We kregen in ons Clubke van de Slashparents al meer dan eens de vraag naar tips om kinders waardig te leren verliezen. Tijd om er professionele hulp bij te halen en die vonden we bij Lieselot, psychologe van A Lot of Mom en zelf mama van drie. 

De bewuste vraag 

‘Gezelschapsspelletjes worden hier steeds minder gespeeld omdat onze kinderen slechte verliezers zijn. Er wordt niet alleen meer wél dan niet geweend en geroepen, maar soms ook geslagen of met het spelbord gegooid. Hoe maken we van onze kinderen betere verliezers?’ 

Volgens Lieselot is de bezorgdheid van deze slashparent héél herkenbaar. ‘Ik krijg heel vaak van ouders te horen dat ze gezelschapsspelletjes echt gaan vermijden. Ook hier thuis is het best herkenbaar dat zo’n spelmoment voor veel emoties zorgt’, geeft Lieselot toe. ‘Voor kinderen vereist een gezelschapsspel spelen een combinatie van heel wat verschillende vaardigheden: fijne motoriek als de pion moet verzet of als de dobbelsteen gegooid moet worden. Daar komt nog eens bij dat ze op hun beurt moeten kunnen wachten. Dat kunnen we zien als het aanleren van bepaalde sociale vaardigheden. Giet daar nog eens de nodige concentratie bij om de regels te kunnen volgen, en het is duidelijk: je vraagt al héél wat van hen.’ 

Leer- en groeiproces

Gewoon maar even ‘een spel spelen’ blijkt dus voor de kinders véél meer dan je zou denken: het is een leer- en groeiproces waarbij emoties een zeer belangrijke rol spelen. ‘Draai het hoe je het wil, in sport en spel draait alles om emoties: er komt verdriet, blijdschap en soms woede bij kijken’, legt Lieselot uit. ‘Net dat is ook waarom sport en spel ons - en dan heb ik het over kinderen én volwassenen - zo aantrekt. Als volwassenen slagen we er niet altijd in om onze emoties onder controle te houden. Het is zelfs zéér menselijk dat we - én dus al zeker onze kinderen - het moeilijk hebben om om te gaan met verlies.’ Vòòr Lieselot met concrete tips op de proppen komt, krijgen we nog een eyeopener op ons bord: slecht tegen je verlies kunnen, is helemaal geen slechte eigenschap. Het zou een teken zijn dat je kind beschikt over een stevig doorzettingsvermogen en pakken ambitie. Denk daar maar eens aan de volgende keer wanneer er één van je kinders in colère schiet als die een spel verliest. Maar natuurlijk kan je wel iets doen om het volgende spelmoment iets rustiger te laten verlopen … 

De 5 concrete tips van A Lot of Mom

1. Erken de emotie

Emoties erkennen is de eerste stap. Vaak doen we het omgekeerde en zeggen we zaken als ‘het is maar een spel’, ‘daarvoor moet je toch niet wenen’ en de klassieker ‘als je boos wordt, stoppen we ermee’. We beperken kinderen al te vaak in hun gevoelens. Maar ze mogen voelen wat ze voelen, dan passeert die emotie ook het snelst en blijven ze er niet in hangen. Probeer volgende keer dit bijvoorbeeld eens: ‘Ik begrijp dat je boos bent, het is ook niet fijn om te verliezen. Mama en/of papa vindt dat ook niet leuk’. Met zo’n reactie sta je stil bij de emotie, je geeft het een plaats en je maakt duidelijk dat erover gepraat kan worden.

2. Reageer op het gedrag 

Het is dus belangrijk om de emotie te erkennen, dan kan je gaan bekijken wat er helpt om bepaald gedrag te voorkomen. Voor je aan een spel begint, kan je de kinderen eraan herinneren dat er altijd een winnaar en een verliezer is. En daar voeg je dan aan toe welk gedrag aanvaardbaar is, maar welk gedrag niet. Wenen, roepen maar bijvoorbeeld ook weglopen: dat is ‘normaal’ gedrag in zo’n situatie. Elkaar of zichzelf pijn doen, met het bord gooien of dingen stuk maken dan weer niet. Op die manier kan je hier later, mocht het gedrag zich toch stellen, gemakkelijker naar verwijzen.

3. Geef het goede voorbeeld 

Kinderen zijn sponzen en spiegels. Willen of niet: ze kopiëren het gedrag van de ouders. Als papa of mama boos is en begint te roepen, nemen ze dit op en zullen zelf ook dit gedrag sneller vertonen. Als je zelf verdrietig of boos wordt wanneer je een spel speelt, probeer dan op je eigen gedrag te letten. Ben je dan toch beginnen roepen? Leg het dan zeker uit aan je kind wat er gebeurd is, verontschuldig je zo nodig en geef aan wat je beter had kunnen doen. Zo buig je dit ‘mindere moment’ om naar een leermoment. Dit kan je verder trekken naar andere situaties waarbij er emoties spelen. Geef aan op welke manier jij het dan aanpakt. Ga je lopen? Zonder je je even af? Dat zijn manieren om je kinderen te tonen hoe ze kunnen reageren op negatieve emoties als verdriet of woede.

4. Wissel af met een co-operatief spel

Terug naar de gezelschapsspellen! Er bestaan ook co-operatieve gezelschapsspellen, waarbij je samen naar hetzelfde doel werkt, zoals Wie heeft het gedaan? of Boomgaard. Dit kan een leuke afwisseling zijn met ‘gewone’ gezelschapsspellen om kinderen te leren dat niet alles draait rond winst en verlies, maar samenwerken ook kan lonen. Doe dit nu niet altijd, want zoals gezegd: door te winnen of verliezen leren kinderen net belangrijke vaardigheden!

5. Bevorder die groei-mindset

Probeer die focus op winst of verlies eens om te buigen en de nadruk te leggen op het leerproces. Bij een tennismatch heb je altijd een winnaar en een verliezer, maar na afloop van de wedstrijd zijn ze allebei beter geworden in tennis, ondanks de uitkomst. Dit kan ook kinderen helpen in het spel. Ze zijn misschien verloren, maar hebben er iets uit geleerd. Als papa voor de zoveelste keer wint met Stratego, kan hij bijvoorbeeld benoemen dat de strategie deze keer al wat beter doordacht was. Op die manier leren kinderen dat ze ook kunnen leren ondanks ze verloren zijn.  


Ga zeker een kijkje nemen op de website van A Lot of Mom voor meer tips rond ouderschap of volg Lieselot via Instagram.