Ne keer goed ambras maken, dat lucht op. Zeggen ze. Maar is dat wel écht zo? Bestaan er goede en minder goede manieren om te ruziën? Want maar al te vaak gooien we er vanalles uit waarvan we later spijt hebben. We vroegen het aan relatiepsycholoog Katrien Koolen. In haar praktijk ziet ze wel vaker situaties die ze hier als voorbeeld wilt gebruiken. En ze gooit er nog drie gratis tips bovenop! Dank u, Katrien! 

KATRIEN
Frank en Silke zitten in de wachtzaal. Terwijl ik mijn vorige sessie afrond, hoor ik hun stemmen mijn gespreksruimte al binnen vloeien. Hun woorden zijn hard, luid en volgen elkaar snel op. Actie reactie, in het heetst van de strijd, daar aan de andere kant van de muur. Wanneer ze voor me in de zetel ploffen, hun gezicht gespannen, hun lichaam ver van elkaar verwijderd, voel ik de spanning de ruimte overnemen. Na enkele seconden stijgt het volume terug, ze zijn allebei hard. Keihard.

'Moet ik altijd alles alleen doen?'

Silke heeft het moeilijk met hoe ze voor alles lijkt op te draaien. Ze heeft het gevoel dat Frank niet meer naar haar luistert. Hoe meer ze hem probeert duidelijk te maken wat ze denkt, hoe ze zich voelt en wat ze nodig heeft, hoe meer hij van haar verwijderd geraakt. En hoe meer ze zich onbegrepen voelt. Soms vraagt ze zich af, of het nog wel zin heeft om vol te houden, om het hem keer op keer opnieuw uit te leggen.

Frank klapt vaak dicht. Als hij hoort dat Silke opnieuw begint over hoe weinig hij doet in het huishouden, hoe vaak hij met zijn werk bezig is. Ze moest maar eens weten, hoe hard hij probeert, hoe hij niet meer weet wat hij nog goed kan. Hij begrijpt het niet meer, voelt zich ongezien, en niet gewaardeerd. Hij doet zo zijn best om hun gezin financieel stabiel te houden, Silke moest eens weten dat hij vorige maand bijna zijn job kwijt was. Dat hij zich extra hard probeert in te zetten om te bewijzen dat hij wel telt in het bedrijf. En dat gevoel, heeft hij thuis ook.

De sessie is nog maar 10 minuten verder of we zitten al meteen terug in deze spiraal. Een terugkerend patroon van onbegrepen, ondergewaardeerd en ongehoord voelen. Hoewel Frank en Silke beide goede intenties hebben en ze hun gezin draaiende willen houden, slagen ze er niet in om dit op een constructieve manier naar elkaar over te brengen en aan te pakken als team. Wanneer ik hun vraag hoe de ruzies eindigen en hoe ze worden bijgelegd, worden ze stil. Hun antwoord vertelt me dat ze hier nog niet eerder bij hebben stilgestaan. Mijn eerste doel is alvast bereikt: ik heb ze stil gekregen. Nu kan ik geleidelijk aan hun oren terug vrijmaken om oprecht naar elkaar te luisteren.

Drie gouden tips 

Sommige conflicten zijn klein en verwaarloosbaar, anderen houden je in de greep, voelen intens en zijn complex. Hoe doe je dat dan, constructief spreken met elkaar? De kans op dialoog vergroten? Ik deel met jou drie ideeën die de kans op een goed gesprek vergroten.

1. Er bestaat geen absolute waarheid, alleen twee verhalen

Vaak proberen we onze partner te overtuigen van onze mening, ons gevoel, ons idee. De discussie krijgt als doel elkaar overtuigen van hoe het nu precies was. Je probeert elkaar haarfijn uit te leggen hoe die vervelende situatie nu precies tot stand gekomen is, waarbij elk klein detail opeens ter discussie staat. Je partner denkt er het zijne/hare over en dat is normaal. Alles wat hij of zij beleeft/hoort/ziet/voelt is anders. Ook al lijken de situaties op elkaar, jullie nemen de wereld anders binnen, slaan ze anders op en geven er een andere betekenis aan. Elkaar proberen overtuigen vanuit jouw opgeslagen ervaringen is onmogelijk. In plaats daarvan, probeer je naar je partner te luisteren vanuit het idee 'dit is zijn/haar verhaal, dit is anders dan mijn verhaal, en dat kan, dat mag. Geen enkel verhaal is fout, alles is juist en deze twee verhalen kunnen naast elkaar staan. Wat mijn partner zegt, zegt niets over mij, dit zegt iets over hoe hij/zij deze situatie begrijpt en aanvoelt'.

2. Je kan pas oprecht naar elkaar luisteren als het vuur koud is

Wanneer je hart aan meer dan 100 slagen per minuut klopt (of 80 als je een atleet bent), ben je niet in staat om te horen wat je partner je vertelt, hoe hard je ook probeert. Neem een pauze, ga zelf even afkoelen, laat je partner afkoelen en kom dan terug op jullie gesprek. Probeer nu eens enkel te luisteren, niets te weerleggen noch in vraag te trekken. Gewoon luisteren. Spreek elk om de beurt vanuit jullie eigen verhaal. Wanneer je tijdens het spreken terug merkt dat je warm wordt, dat je oren verstopt geraken en je in een actie-reactie terecht komt, stop dan opnieuw. Wacht langer om erop terug te komen. Belangrijk is dat je erop terugkomt, dat je een ‘bladwijzer’ plaatst en het niet laat schieten. 

3. Het geheime wapen van gelukkige koppels: succesvol herstel

Het doel hoeft niet te zijn om minder ruzie te maken of beter te communiceren. Hoeveel een koppel ruzie maakt, is van minder belang. Wel belangrijk - noodzakelijk zelfs - is het herstel van de ruzie. Een manier vinden om de hardheid open te breken en terug te gaan naar de zachtheid, het graag zien van elkaar. Dit doe je door een herstelpoging, een gebaar of actie, dwaas of serieus, die verhindert dat de negativiteit nog hoger schiet en het conflict nog intenser wordt. De meeste koppels zijn zich niet bewust dat ze dit doen, maar doen het wel. Denk even na aan hoe jullie dit doen, hebben jullie ook bewuste of verdoken herstelpogingen? Wat zijn ze?

Ik rond de sessie met Frank en Silke af. Wanneer ik naar hun kijk, daar in de zetel over me, zie ik hoe ze dichter bij elkaar zitten. De spanning heeft gaten en kieren gevonden om de ruimte te verlaten. Hij hangt er nog, maar is draagbaar. Het beeld dat ik voor me zie, is verschoven wanneer ik het vergelijk met het begin van de sessie. Ze kijken elkaar soms aan, begripvol, luisterend, nieuwsgierig. Wanneer ik hun vraag met welk gevoel ze naar huis gaan, zeggen ze allebei, bijna tegelijkertijd: 'hoopvol'.

Voor meer relationele tips, check zeker Katriens website en Instagram-account