Een (vecht)scheiding is absoluut niet leuk. Het is zenuwslopend en vermoeiend. Zo ook voor deze slashparent die ons haar vraag doorstuurde. Ze wil enkel het beste voor de kinderen. Waarom bezorgen zij en haar ex elkaar dan bij elk gesprek toch opnieuw grijs haar? We schakelden psycholoog Vanessa Maes in voor tips om efficiënt te communiceren na een scheiding.

De vraag van een slashparent

"Mijn ex en ik zijn ondertussen 3,5 jaar uit elkaar, maar de wettelijke regeling gebeurde recent pas. Waar we aanvankelijk nog als redelijke vrienden uit elkaar gingen, is het op een vechtscheiding uitgedraaid. Communicatie is sinds een paar jaar nihil: ik moet via school vernemen dat de kinderen afwezig geweest zijn wegens ziekte, opvolging van huiswerk en toetsen heb ik totaal geen zicht op. Ondanks mijn vragen komt er geen respons. Onze oudste zoon gaat volgend schooljaar naar het eerste middelbaar en ondanks mijn herhaaldelijke vraag aan welke scholen mijn ex denkt, weet ik (via mijn zoon) alleen dat mijn ex niet akkoord gaat met de scholen die ik voorstel. Louis heeft ASS dus voor hem is het héél belangrijk om toch een beetje duidelijkheid te krijgen. Ik ga met hem naar een therapeut, maar daar toont mijn ex geen interesse in en bovendien reageert hij niet op vragen en mails. Hoe kan ik deze situatie best aanpakken?"

Het advies van psycholoog Vanessa Maes 


De situatie die je omschrijft is vrij complex. Het is dan ook niet zo evident om daar een kort en concreet antwoord op te geven. Integendeel, indien het zo simpel zou zijn, dan had je deze vraag waarschijnlijk niet hoeven stellen. Op dit moment is er geen communicatie met de papa van je zoon. Je omschrijft het ook zelf als een vechtscheiding, wat toch vrij heftig is. Goede afspraken maken is dan vaak een beetje moeilijk. We weten uit ervaring dat in een vechtscheiding we soms het idee van 'samen goede afspraken maken' moeten durven loslaten. Kinderen hebben het vooral lastig met de conflicten en spanningen die er tussen hun ouders zijn. Wanneer bij elke beslissing die genomen moet worden over het kind opnieuw een ruzie kan ontstaan, brengt dat kinderen vaak in erg geknelde posities.

Parallel ouderschap

Om tot betere afspraken te komen en een goede communicatie op te bouwen, moet je met twee zijn. Gezien je van een vechtscheiding spreekt, vermoed ik dat dat in jouw situatie niet het geval is. Ik kan me voorstellen dat het je soms erg machteloos maakt om te blijven proberen tot gesprek te komen, tot afspraken te komen, ... maar telkens op een muur te botsen. In deze situaties raden wij  ouders aan om even het idee 'we moeten dit samen doen' los te laten en meer te gaan inzetten op parallel ouderschap, wat zoveel betekent als 'naast elkaar opvoeden'. Elke ouder focust zich in zijn of haar tijd op wat hij of zij denkt dat goed is voor het kind. Elke ouder neemt individueel de beslissing over de week dat de kinderen bij hem of haar verblijven. Uiteraard moeten  beide ouders wel rekening houden met het feit dat het kind in twee werelden leeft en dus met twee werelden moet rekening houden. Over de andere week en wat daarin beslist wordt, moet je dan als ouder leren loslaten. Bij het nemen van jouw beslissingen moet je je dus steeds afvragen: 
- Waar heeft mijn kind nu last van?
- Wat kan ik doen om deze last te verminderen? En wat kan ik niet doen? 
- Wat heeft mijn kind nu van mij nodig?

Pick the fights

'Ja maar,' hoor ik je nu denken, 'er zijn toch ook dingen waar er één beslissing moet genomen worden? Zoals de schoolkeuze bijvoorbeeld.' Uiteraard zijn die er. Om te beginnen is het belangrijk om bij elke vraag, elke discussie, elk knelpunt jezelf de vraag te stellen 'Is dit iets waar er een verschil mag bestaan tussen de twee gezinnen of niet?' Choose your battles. Stem enkel af voor deze zaken waar er echt geen verschil kan zijn, waar er één beslissing genomen moet worden. Zo kan een 12-jarige (gelukkig maar) maar naar één school gaan. Vervelend voor beide ouders, maar ook voor je zoon, want kiezen voor een school kan al snel aanvoelen als een kant moeten kiezen tussen mama en papa. Om te beginnen lijkt het aangewezen dat je zelf als ouder goed nadenkt over de school die jij verkiest. Laat je hierin adviseren door de school en het CLB. Praat ook met je kind over zijn voorkeur en luister naar zijn argumenten. Benoem ook aan je kind dat jij hierin niet kan beslissen. Dat de situatie waarin jullie zitten het wat moeilijker maakt om tot een beslissing te komen. Dat jij en papa tot een gezamenlijke beslissing moeten komen en dat als dat niet lukt, iemand extern de knoop zal moeten doorhakken. Probeer ook zelf voor ogen te houden dat dit niet jouw schuld is, noch die van de papa. Het is de context van een scheiding, waar beide ouders erg verschillen van elkaar en dus vaak een andere visie hebben dat deze situatie bemoeilijkt. 

Moet ik dit nu doen? 

Wanneer je voor jezelf tot een schoolkeuze gekomen bent, dan gaat het erover hoe je deze keuze kan laten weten aan de andere ouder. Wij geven ouders altijd de raad zichzelf de volgende vier vragen te stellen, wanneer ze klaar staan de andere ouder aan te spreken. De vier vragen zitten vervat in deze ene vraag: 'Moet Ik Dit nu Doen?'

1. Moet ik dit nu doen?
Deze vraag gaat over het thema. Is dit een thema waar verschil in kan zijn tussen beide werelden of niet? Wat schoolkeuze betreft is het antwoord uiteraard neen.

2. Moet ik dit nu doen?
Deze vraag handelt over wie moet proberen in gesprek te gaan. We weten dat in een vechtscheiding vooral de communicatie tussen ouders erg moeilijk verloopt en tot spanningen en escalaties kan leiden. Kan iemand anders helpen om dit gesprek te voeren? Kan je zoon zelf met papa in gesprek gaan over de schoolkeuze? Kan school en/of CLB papa uitnodigen om met hem in gesprek te gaan over de schoolkeuze en hetzelfde advies aan beide ouders geven? Kan een therapeut dit opnemen? Of iemand uit de omgeving van papa? We weten dat ouders vaak in helse dialogen zitten met elkaar waardoor er storing is op de communicatie. Indien iemand anders papa aanspreekt, is er mogelijks meer kans dat het gesprek kan gaan over de inhoud van de vraag, zonder dat er te veel relationele stoorzenders dit bemoeilijken.

3. Moet ik dit nu doen?
Deze vraag gaat over de manier waarop je de andere ouder aanspreekt. Ga je dat doen via mail, telefoon, rechtstreeks? Doe je dat alleen of met iemand erbij? Welke taal ga je gebruiken? Is jouw boodschap geweldloos opgesteld of zitten er tussen de lijnen verwijten of emoties? Is je boodschap zakelijk? 

4. Moet ik dit nu doen?
Deze vraag gaat over timing. Wanneer is een goed moment om het gesprek over de schoolkeuze aan te gaan? Tijdens een wissel als iedereen al erg gespannen is? Of plan je een rustig moment? Geef je elkaar voldoende tijd om hierover na te denken? 

Afhankelijk van jouw antwoord op al deze vragen, zal je tot een beslissing komen wat je volgende stap is. Wat een schoolkeuze betreft, kan het in uitzonderlijke gevallen soms ook nodig zijn de beslissing uit handen te geven. Wanneer jullie er niet in slagen om tot een gezamenlijk standpunt te komen, kan het nodig zijn dat iemand extern zich hierover buigt en de knoop voor jullie doorhakt. In sommige situaties kan dit rust bieden. Echter, opnieuw is het dan belangrijk om in de aanloop hiernaartoe voor jezelf te bewaken dat je in je houding en communicatie zelf geweldloos blijft, hoe erg je hierin ook wordt uitgedaagd.

Jouw vraag en situatie komen jammer genoeg vaker voor. In het boek Blijven staan ondanks de storm staan nog meer tips & tricks om hiermee om te gaan. Het voorbeeld van de schoolkeuze is in dit boek achteraan helemaal uitgewerkt. Veel succes!

Zit jij ook met een vraag? Laat het ons weten via redactie@maisonslash.be